[spoiler]

پلاگین

[/spoiler] چگونه سوئد از- بحران اقتصادی جهانی- رهایی یافت؟ - زیر آسمان سوئد
X
تبلیغات
رایتل
سه‌شنبه 21 آذر‌ماه سال 1391 @ 22:50

چگونه سوئد از- بحران اقتصادی جهانی- رهایی یافت؟

زیر آسمان سوئد: در فرهنگ لغت علم اقتصاد "بحران اقتصادی" یعنی "اضافه تولید" و یا اشباع شدن بازار از تولیدات یا خدماتی که مصرف کننده توانایی پرداخت آنها را ندارد و بدین ترتیب وقتی در بازار مشتری نباشد و کالاها فروش نرود طبعاً تولید کالاها نیز کاهش یافته و متوقف می‌شود و به دنبال آن تعطیل کارخانه‌ها و بیکاری وسیع و میلیونی کارگران بیش می‌آید که به نوبه خویش فروش کالاها را باز هم دشوارتر کرده و بر عمق بحران می‌افزاید. بدین ترتیب سیستم اعتباری سرمایه داری (بانکها) از کار باز می‌ماند، بدهکاران توان پرداخت بدهی خود را در سر موعد از دست می‌دهند و هر روز بر شمار کسانی که از پرداخت قسط وام‌هایشان عاجز مانده‌اند، افزوده می‌شود. بانک‌ها، شرکت‌های بیمه و بنگاه‌های سرمایه‌گذاری مجبور می‌شوند از بخش قابل توجهی از مطالبات خود صرف‌نظر کنند و در نتیجه بهای سهام شرکت‌ها در بازار تنزل می‌کند در نتیجه موسسات سرمایه داری و بانکها یکی پس از دیگری ورشکست می‌شوند.
یکی از آسانترین راههایی که می تواند منجر به وقوع رکود یا بحران اقتصادی شود،افزایش بی دلیل و بی حساب و کتاب وامهای مسکن با بهره کم و بصورت طولانی مدت از سوی بانکهاست به گونه‌ای که بانک‌ها حتی می توانند رویای آن دسته از شهروندان کم درآمدی را پیش از این توانایی خرید خانه را نداشتند، با دادن وام‌هایی با سود اندک برآورده سازند. در آخرین بحران اقتصادی جهانی،سرخط های بحران مثل همیشه از سوی بانکهای آمریکا و بموجب ورشکستگی یکی پس از دیگری بانکها اتفاق افتاد. بخاطر پیوستگی و ارتباط بازارهای تجارت جهانی و اثرگذاری مستقیم آنها بر همدیگر،در برخی از کشورهای اروپایی تاثیرات بسیار منفی این بحران  آغاز شد و کشورهای یونان،پرتغال،اسپانیا و ایرلند دچار بحران جدی در وضعیت نقدینگی خود شدند و مجبور شدند از بانک جهانی و سایر کشورهای اروپایی مبالغ هنگفتی وام دریافت کنند تا کارخانجات و صنایع مهم خود را از خطر ورشکستگی نجات دهند و نیز بتوانند افزایش بی رویه نرخ بیکاری را تا حدودی کنترل نمایند.
اما در این میان دولتمردان و سیاست گذاران سوئدی توانستند با درس گرفتن از بحران های مالی دهه گذشته میلادی و با رعایت برخی از نکات مهم و حیاتی اقتصادی که به آنها در ادامه اشاره می شود نه تنها از این بحران عبور کنند بلکه بتوانند به سایر کشورهای در معرض ورشکستگی اقتصادی وامهای کلان با سودهای قابل توجه نیز پرداخت کنند.

نکته اول: عبرت گرفتن از گذشته و آینده نگری

در سال 2007 میلادی و درست در زمان قبل از وقوع بحران مالی در دنیا، دولت آمریکا و همچنین دولت انگلیس با کسری بودجه ای معادل 3 درصد از کل بودجه مالی خود روبرو بودند.این در حالی بود که در همین مقطع زمانی، دولت سوئد 3.6 درصد بودجه ای مازاد بر بودجه مالی خود را در اختیار داشت.بنابراین این عامل موجب شد تا در زمان وقوع بحران، سوئدی ها با استفاده از این حاشیه امنی که از قبل برای خود اندیشیده بودند کمتر از دیگران از رکود اقتصادی ضربه ببینند.

این درس اقتصادی را زمانی سوئدی ها یاد گرفتند که در اوایل دهه نود میلادی تعداد بسیار زیادی از موسسات مالی و اعتباری،بانکها و موسسات ساخت و ساز مسکن دچار کمبود شدید نقدینگی شدند و در نتیجه ارزش پول ملی سوئد دچار افت شدیدی در بازارهای جهانی شد.از آن به بعد دولت سوئد برای هر سال یک درصد بودجه مازاد درنظر گرفت تا در زمان بحران های بعدی به داد آنها برسد!

نکته دوم: تاثیر انگیزه های مالی سازمان یافته در زمان وقوع بحران

در جریان بحران اخیر اقتصادی، دولت سوئد تلاش و هزینه زیادی برای جنگ با بحران نکرد.در عوض، تعداد زیادی ساختارهای اضافی و یدکی در زمان مقرر دست بکار شدند تا نرخهای مالیات بر درآمدها را کاهش دهند و برای افراد بیکار خدماتی از قبیل خدمات شغلی و درمانی بهتر فراهم کنند تا انگیزه مالی برای بهبود اوضاع بطور خودکار تحریک شود.این اتفاق در آمریکا نیافتاد و تمامی هزینه ها برای جنگ با خود بحران و تثبیت اقتصادی انجام شد در حالیکه هیچ هزینه و تلاشی برای بهبود زیرساخت های تبعیض آمیز انجام نشد.

نکته سوم: دارا بودن سیاست مالی تهاجمی در زمان وقوع بحران

سوئدی ها با بکار گرفتن سیاست مالی تهاجمی در زمان وقوع بحران موفق تر از سایر کشورهایی عمل کردند که سیاست مالی تهاجمی آنچنان قدرتمندی نداشتند. این بدان معناست که در زمان وقوع بحران مالی، بانک مرکزی سوئد Riksbank با در نظر گرفتن یک سیاست مالی تهاجمی و بی پروا، نرخ سود بانکی سپرده های کوتاه مدت خود را نزدیک به صفر کاهش داد تا بدین ترتیب میزان و اندازه ترازنامه مالی کشور بزرگتر شود و در نتیجه میزان نقدینگی در زمان رشد بحران مالی افزایش یابد.

جالب است بدانیم که در تابستان سال 2009 میلادی، بانک مرکزی سوئد اعلام نمود که میزان ترازنامه مالی کشور معادل 25 درصد از کل تولید ناخالص داخلی کشور است.این در حالی بود که این میزان در آمریکا هرگز از 15 درصد بالاتر نبود!

برای آن دسته از خوانندگان که شاید با اصطلاح "ترازنامه" در علم اقتصاد آشنا نیستند باید عرض شود که ترازنامه یا بیلان یک گزارش یا صورتحساب مالی ست که در آن وضعیت مالی یک موسسه،یک شرکت یا یک دولت در یک زمان مشخص نشان داده می شود و بر اساس این اصل  استوار است که: دارایی= بدهی+سرمایه.

در سال 2009 میلادی، بانک مرکزی سوئد حتی به نرخ سود بانکی منفی و زیر صفر نیز رسید تا با اتخاذ این سیاست مالی و همچنین با توجه به نرخ 0.25 درصدی که موسسات مالی بابت امتیاز ویژه مجبور به پرداخت به بانک مرکزی بودند،بانکها و موسسات اعتباری ای که در بانک مرکزی سوئد پول پس انداز کرده بودند مجبور شدند تمامی پولهای خودشان را بلافاصله از بانک مرکزی خارج کنند و این پولها را به اشخاص حقیقی و حقوقی دیگری قرض بدهند تا اینکه آنها را در بانک مرکزی بگذارند.بدین ترتیب مردم پول بیشتری برای هزینه کردن خواهند داشت و بازپرداخت وامهای مسکن آسانتر خواهد شد.

اتخاذ این سیاست مالی تهاجمی زمانی آغاز شد که سوئدی ها در اوایل دهه نود میلادی و پس از وقوع بحران مالی مجبور شدند برای حفظ و تثبیت ارزش کرون سوئد نرخ سودهای بانکی را حتی تا رقم خیره کننده 500 درصد نیز افزایش دهند.

لازم بذکر است که بانک مرکزی سوئد برای همیشه این سیاست مالی کاهش صفر درصدی یا منفی سود بانکی را دنبال نکرد و در زمانی که شاخص های اقتصادی مجددا روند طبیعی و رو به احیای خودش را طی نمود مجددا نرخ سودهای بانکی افزایش پیدا کردند تا اعتبار مالی برای زمان وقوع بحران بعدی کافی باشد.

نکته چهارم: قابلیت انعطاف واحد پولی کشور

دولت سوئد چندین سال است که با برگزاری همه پرسی در مورد پیوستن کشورش به منطقه یورو نظر افکار عمومی را برای تغییر واحد پولی کشور از کرون به یورو می پرسد.در طی این مدت هنوز نظر اکثریت بر تغییر نکردن واحد پولی کشور استوار است.همین عامل موجب شد که در زمان وقوع بحران مالی در دنیا، کرون سوئد به نسبت سایر ارزهای خارجی متداول در دنیا اثرپذیری کمتری را تجربه کند.

درست در زمان وقوع بحران مالی، ارزش کرون سوئد در مقابل یورو و دلار آمریکا کاهش شدیدی یافت بطوریکه اکثر سرمایه گذاران به این فکر افتادند که سرمایه خود برای امنیت بیشتر هرچه زودتر در حساب های غیرکرونی ذخیره کنند.همین مساله موجب شد که صادرکنندگان سوئدی بخاطر کاهش تقاضای جهانی توانایی رقابتی بیشتری به نسبت سایرین در بازار پیدا کنند.

اگر به کشور همسایه سوئد یعنی کشور فنلاند که از واحد پولی یورو استفاده می کند نگاهی بیاندازیم متوجه خواهیم شد که فنلاندی ها در زمان وقوع بحران تاثیر منفی بیشتری از بحران مالی دیدند چون سیاست گذاری بانک مرکزی فنلاند تحت سیاست مشترک مالی هفده عضو دیگر منطقه یورو در اتحادیه اروپا می باشد و امکان مستقل و آزادانه عمل کردن عملا وجود ندارد. این در حالیست که در سوئد سیاست مالی بانک مرکزی تنها تابع شرایط اقتصادی داخل سوئد می باشد و بنابراین امکان مانورهای اقتصادی بمراتب بیشتر است.

نکته پنجم: مدیریت هزینه ها در زمان وقوع بحران

تجربه تلخ سوئدی ها در اوایل دهه نود میلادی که در آن میزان وامهای مسکن بطرز غیرقابل باوری افزایش یافت و در نتیجه موجب ورشکستگی بانکها شد موجب شد تا از آن به بعد سوئدی ها در اعطای وامهای مسکن دقت و احتیاط بیشتری به خرج دهند ولی این موضوع در آمریکا پس از چند سال به فراموشی سپرده شد و در واقع از تجربه تلخ دیروز درس خوبی گرفته نشد!

بجای آن سوئدی ها در زمان وقوع بحران مالی به کشورهای حوزه دریای بالتیک یعنی به کشورهای لیتوانی،لتونی و استونی مبالغ زیادی وام بانکی دادند.بانکهای سوئدی بر روی سرمایه های دلاری خودشان که از دیگر بانکها قرض کرده بودند اتکا نمودند و در خلال بحران مالی تمامی این دلارها را بجای کرون هزینه کردند.در واقع بانکهای سوئدی بر روی  خود هزینه ها یا ضررهای مالی هم مدیریت کردند.کاری که سایر دولت های اروپایی و یا دولت آمریکا از انجام آن غافل شدند!


منبع:برداشت آزادی از مقاله ای از روزنامه واشنگتن پست


برگردان،تنظیم و نگارش : علی مهدی پور

*درصورتی که قصد لینک این صفحه را دارید،از نوار تولبار بالای صفحه به کل مطلب لینک کنید.لطفا مطالب را بدون ذکر منبع در جایی کپی نکنید.هرکدام از ما با رعایت حقوق نویسنده می توانیم به غنای فرهنگ کپی رایت در ایران کمک کنیم.

نظرات (0)
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)
نام :
ایمیل :
وب/وبلاگ :
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد

تمام حقوق این وبلاگ و مطالب آن متعلق به زیر آسمان سوئد می باشد